دیابت بارداری

دیابت بارداری Gestational diabetes
دیابت بارداری GDM نوعی از دیابت می باشد در در طول دوره بارداری رخ می دهد و در بیشتر مواقع بعد از تولد نوزاد ادامه پیدا نمی کند اگرچه دسته ای از بانوان بعد از زایمان نیز همچنان قند خون بالا داشته و دچار دیابت تیپ 2 می شوند دیابت بارداری وقتی تشخیص داده می شود که بالا بودن قندخون اولین بار در طی دوره بارداری تشخیص داده می شود و به زنانی که قبل از بارداری دچار دیابت بوده اند اطلاق نمی شود
آمار دیابت بارداری در حال افزایش می باشد و امروزه تعداد بیشتری از زنان در خطر ابتلا به این مشکل می باشند در یک متاآنالیز که در سال 94 در ایران انجام شده شوع دیابت بارداری را در کشور ما 9.4% اعلام کرده اند در حالیکه در مطالعه دیگری که بین سالهای 70 تا 91 انجام شده بود این آمار حدود 5.88% بود
دیابت بارداری بطور معمول بین هفته های 24 تا 28 بارداری اتفاق می افتد به این دلیل تمام بانوان باردار باید بین هفته های 24 تا 28 بارداری از نظر دیابت باید بررسی شوند ( بجز بانوانی که قبل از بارداری نیز دیابت واضح داشته اند و بعنوان بیمار دیابتی شناخته شده بودند ) البته در زنانی که فاکتور های خطر ابتلا به دیابت بارداری را دارند باید زودتر از هفته 24 نیز از نظر قند خون چک شوند

فاکتور های خطر ابتلا به دیابت بارداری
عواملی که باعث می شود خطر ابتلا به دیابت بارداری زیاد شود شامل :
- سن بالای 40 سال
- داشتن سابقه خانوادگی ابتلا به دیابت تیپ 2 یا ابتلا یکی از وابستگان درجه اول ( مادر و خواهر ) به دیابت بارداری
- چاقی و اضافه وزن
- داشتن سابقه بالا بودن قند خون در گذشته
- بعضی از نژاد های خاص از جمله اهالی خاورمیانه
- سابقه دیابت در بارداری های قبلی
- سابقه سندروم تخمدان پلی کیستیک
PCO
- سابقه تولد نوزاد باوزن بالا ( بالای 4.5 کیلوگرم )
- مصرف بعضی از داروها مانند استروئید ها و بعضی از داروهای آنتی سیکوتیک ( ضد جنون )
- افزایش وزن سریع در سه ماهه اول بارداری

البته دیابت بارداری می تواند در بانوانی بدون هیچکدام از عوامل بالا نیز رخ بدهد

تشخیص دیابت بارداری
دیابت بارداری با انجام تست تحمل گلوکز خوراکی     OGTT تشخیص داده می شود برای انجام این تست ابتدا باید قند خون ناشتا شما را اندازه گیری نمایند سپس نوشیدنی حاوی 75 گرم  گلوکز نوشیده و قند خون در ساعت اول و دوم اندازه گیری می شود شما باید در مدت انجام تست نشسته و منتظر بمانید اگر قند خون ناشتا شما بالای 92 یا قند خون یک ساعته بالای 180 و یا دو ساعته بالای 153 ( حتی داشتن یکی از مقادیر بالا ) شما مبتلا به دیابت بارداری می باشید

بعد از تشخیص چکار کنیم ؟
تشخیص دیابت بارداری برای بسیاری از بانوان ناراحت کننده است ولی باید به این بانوان یادآوری نماییم که اکثریت زنانی که دیابت بارداری دارند یک حاملگی سالم را پشت سر می گذارند زایمانی طبیعی دارند و فرزندان سالمی را به دنیا می آورند  درمان دیابت بارداری نیز شامل تغذیه سالم ، فعالیت بدنی کافی و کنترل و مدیریت مداوم سطح قند خون در سطح نرمال برای دوران بارداری می باشد
درمان دیابت بارداری یک کار تیمی می باشد در این تیم  خود مادر واعضا خانواده او ، پزشک عمومی دوره دیده دیابت ، متخصص غدد و متخصص زنان و زایمان ، ماما ، کارشناسان تغذیه وکارشناس ورزشی و در صورت نیاز روانشناس حضور دارند


خطر تبدیل شدن به دیابت تیپ 2
اگرچه قند خون اکثر مادران با دیابت بارداری بعد از تولد نوزاد به میزان طبیعی بر می گردد ولی شانس اینکه این ادران در آینده دچار دیابت تیپ 2 بشوند بالاتر می باشد علاوه بر این در خود این کودکان نیز شانس ابتلا به دیابت تیپ 2 بالاتر می باشد
به این دلیل باید این مادران هر یک تا سه سال ( بر حسب وجود عوامل خطر )  یکبار از نظر ابتلا به دیابت تیپ 2 مورد آزمایش قرار بگیرند شما می توانید از نظر وجود این عوامل خطر با پزشک خود مشورت کنید یا به بخش های دیگر این سایت مراجعه نمایید

علل دیابت بارداری
در طول فرایند بارداری ، هورمون هایی که توسط جفت ترشح می شوند باعث رشد و نمو جنین می گردد این هورمون ها همچنین باعث مهاراثر انسولین در مادران می شود که به این فرایند مقاومت به انسولین گفته می شود زیرا در زمان بارداری بدن به 2 تا 3 برابر بیشتر انسولین نیاز دارد و وقتی بدن شما توان تهیه این میزان اضافی انسولین را نداشته باشد دچار دیابت بارداری می شوید
وقتی بارداری تمام می شود سطح قند خون به محدوده طبیعی بر می گردد و دیابت بارداری ناپدید می گردد اگرچه این مقاومت به انسولین می تواند باعث گردد که در آینده خطر ابتلا به دیابت تیپ 2 بالا برود

اقدامات درمانی
در اغلب موارد می توان با بهبود تغذیه سالم و فعالیت بدنی کافی دیابت دوران بارداری را مدیریت و کنترل کرد اما در بعضی از زنان نیاز به درمان دارویی عموماً با تزریق انسولین و یا داروهایی خوراکی مانند متفورمین ( اگرچه بی خطر بودن متفورمین هنوز به اثبات نرسیده است و کمتر توصیه می شود )  می باشد



مدیریت موفق دیابت بارداری می تواند باعث کاهش شدید عوارض و خطراتی شود که نوزاد و البته همچنین مادر را تهدید می کند که شامل 3 قدم می باشد
- بهبود روش های تغذیه سالم
- افزایش فعالیت بدنی
- اندازه گیری منظم قند خود
در اکثر بانوان با همین 3 قدم می توان دیابت دوران بارداری را کنترل کرد و فقط حدود 10-20% زنان نیاز به تزریق انسولین پیدا می کنند که دارویی کاملا بی خطر برای هم مادر و هم جنین می باشد البته  تزریق انسولین فقط تا زمان تولد نوزاد نیاز می باشد و پس از تولد می توان آن را قطع کرد
پس از زایمان دیابت بارداری از بین می رود ولی باید 6 هفته پس از زایمان یکبار دیگر تست تحمل گلوکز خوراکی
OGTT را انجام داد تا مطمئن شویم سطح قند خون به محدوده طبیعی برگشته است و به دلیل افزایش خطر ابتلا به دیابت تیپ 2 در این مادران حداقل هر 2 تا 3 سال (در صورت وجود عوامل خطر برای دیابت تیپ 2 مثل چاقی هر سال ) باید یکبار تست قند خون انجام شود

عوارض دیابت بارداری بر روی نوزاد
در صورت عدم کنترل مناسب قند خون در دوران بارداری مشکلات زیادی مانند تولد نوزادان با وزن بالا ، سقط جنین و مرگ نوزاد ممکن است اتفاق بیفتد تولد نوزادان با وزن بالا می تواند باعث صدمات جسمانی هم به مادر و هم به خود نوزاد در هنگام تولد شود عوارض دیگر مانند تولد نوزاد نارس و افزایش خطر بیماریهای مادرزادی ( بخصوص عوارض قلبی و سیستم عصبی ) هم در بارداری های همراه با دیابت شایعتر می باشد

اندازه گیری قند خون در دوره بارداری
اندازه گیری قند خون در خانه برای نگه داشتن میزان قند در محدوده نرمال در مدیریت دیابت بارداری بسیار اهمیت دارد شما می توانید با یک دستگاه ساده قند خون خود را چک کرده و در صورت نیاز تغییرات لازم را اعمال کنید





اگر قند خون شما با بهبود روش های تغذیه ای و افزایش فعالیت بدنی کنترل نشود درمان دارویی که معمولا تزریق انسولین می باشد باید برای شما شروع گردد درمان های خوراکی مانند متفورین بصورت محدود استفاده شده است ولی چون هنوز بی ضرر بودن آن به اثبات نرسیده است بصورت گسترده استفاده نمی گردد هدف از درمان نگه داشتن سطخ قند خون ناشتا کمتر یا مساوی 95 و قند خون یک ساعت بعد غذا کمتر یا مساوی 140 و قند خون دو ساعت بعد از غذا کمتر یا مساوی 120 می باشد به این دلیل برای داشتن بهترین نتیجه بهتر است قند خون ناشتا و قبل از ناهار و شام و قند خون دو ساعت بعد از هر وعده غذا و موقع خواب و همچنین هر زمانی که احساس ناخوشایندی دارید را اندازه بگیرید

بعد از زایمان
پس از زایمان عموماً دیابت بارداری ناپدید می شود با انجام تست تحمل گلوکز خوراکی OGTT در 6 هفته پس از زایمان می توان از طبیعی شدن سطح قند خون اطمینان حاصل کرد هر چند که زنام مبتلا به دیابت بارداری در خطر بیشتری برای ابتلا به دیابت تیپ 2 در آینده می باشندو باید حداقل هر دو تا سه سال یکبار سطح قند خونشان را آزمایش کرد
به این دلیل توصیه می شود در زنان با دیابت بارداری حداقل هر دو تا سه سال یا زمانی که مجدد تصمیم به بارداری دارند یا هر وقت که احساس کسالت می کنند اندازه گیری سطح قند خون انجام شود

شیردهی
شیردهی به نوزاد در تمام زنان توصیه می شود از جمله در مادرانی که در طول بارداری دچار دیابت شده بودند  در حقیقت شیردهی بهترین راه برای جلوگیری از اضافه وزن ناشی از زایمان در زنان می باشد که این خودش بهترین راه برای جلوگیری از گسترش به سمت دیابت تیپ 2 است

در بخش زندگی با دیابت پیشنهادات تغذیه ای و ورزشی برای جلوگیری از دیابت را ذکر خواهیم کرد


کلنیک دیابت و سلامت سیمرغ
رشت ، فاز 2 خیابان معلم   33252834