دیابت و چشم

شما هم حتماً شنیده اید که دیابت یکسری مشکلات چشمی  دارد و در حقیقت دیابت یکی از مهم ترین علل کوری در بزرگسالان می باشد ولی
 خوشبختانه اکثر بیماران دیابتی مشکلات چشمی خفیفی دارند

به این دلیل است که تمام بیماران دیابتی باید بصورت دوره ای معاینه چشم شوند تا مشکلات خفیف را کنترل و در صورتیکه دچار آسیب های جدی شده باشند شناسایی و تحت درمان سریع قرار بگیرند . در اکثر مواقع درمانهای مناسبی برای این مشکلات وجود دارد بشرطی که به موقع درمان را شروع کنید

کارایی چشم
برای درک بهتر اختلالات چشمی باید چگونگی عملکرد چشم را بشناسیم چشم یک توپ پوشیده شده با یک غشاء سخت می باشد که در ناحیه بیرونی شفاف بوده که علاوه بر محافظت از چشم باعث متمرکز شدن نور نیز می شود به این ناحیه شفاف بیرونی قرنیه می گویند
نورپس از عبوراز قرنیه به یک فضای پر از مایع به نام اتاق قدامی می رسد که به مایع این اتاق ، زلالیه گفته می شود نور سپس از یک سوراخ کوچک به نام مردمک عبور کرده و پس از عبور از عدسی یا لنز به فضایی به نام اتاق خلفی که توسط مایعی به نام زجاجیه پر شده رسیده و از انجا به شبکیه منتقل می شود
شبکیه وظیفه ثبت تصاویر و تبدیل این تصاویر به امواج الکتریکی قابل پردازش توسط مغز را دارد

یک ناحیه کوچک از شبکیه به نام ماکولا وظیفه تشخیص دقیق تصاویر را به عهده داشته و عروق خونی چشم شامل شریانها ، وریدها و مویرگها ازداخل و پشت شبکیه ماکولا را تغذیه می کنند

گلوکوم یا اب سیاه

گلوکوم در افراد دیابتی 40% شایعتر از افراد غیر دیابتی می باشد هرچقدر سابقه ابتلا به دیابت طولانی تر باشد احتمال ابتلا به آب سیاه بیشتر می شود البته احتمال ابتلا با افزایش سن نیز بیشتر می شود

گلوکوم وقتی رخ می دهد که فشار داخل چشم بالا رفته که معمولاً علت آن کاهش تخلیه زلالیه از اتاق قدامی می باشد این افزایش فشار به عروق خونی شبکیه و عصب بینایی منتقل شده و کم کم باعث آسیب آنها و از دست رفتن بینایی می شود

درمانهای مختلفی برای گلوکوم وجود دارد چه درمانهای دارویی چه درمانهای جراحی که با مراجعه به موقع به چشم پزشک می تواند برای جلوگیری از کوری استفاده گردد

آب مروارید

آب مروارید در افراد غیر دیابتی نیز دیده می شود ولی در افراد دیابتی 60% شایعتر می باشد همچنین در افراد دیابتی آب مروارید در سنین پایین تری اتفاق افتاده و سریعتر پیشرفت می کند آب مروارید باعث می شود دید افراد تار شود و نور بخوبی از عدسی عبور نکند

در موارد خفیف اب مروارید استفاده از عینک افتابی کمک کننده می باشد ولی در موارد شدید پزشکان جراحی را انتخاب می کنند که می توان عدسی را برداشت یا عدسی را تعویض کرد زیرا در افراد دیابتی برداشتن عدسی می تواند خطر اسیب به شبکیه و آب سیاه را بدتر کند

آسیب به شبکیه چشم یا رتینوپاتی

رتینوپاتی دیابتی یک واژه عمومی است برای اسیب هایی که دیابت در شبکیه ایجاد می کند

دو نوع مهم آسیب شبکیه در اثر دیابت وجود دارد

غیرپرولیفراتیو یا رشد نیافته -

پرولیفراتیو یا رشد یافته -

آسیب شبکیه رشد نیافته

شایع ترین نوع اسیب شبکیه دیابتی همین نوع می باشد که مویرگ های پشت چشم باد کرده و شکل کیسه و بادکنک می شود

 رتینوپاتی غیرپرولیفراتیو بر اساس تعداد مویرگ های درگیر می تواند به درجات خفیف ، متوسط و شدید تقسیم می شود

تورم مرکز بینایی
اگرچه اسیب شبکیه در مرحله غیر پرولیفراتیو یا همان رشد نیافته باعث نابینایی نمی شود ولی چون دیواره مویرگها اسیب می بیند و این موضوع باعث می شود آب از دیواره مویرگها عبور کند ودر نتیجه باعث تورم مرکز بینایی یا همان ماکولا شود که به این حالت ادم ماکولا گفته که می تواند باعث تاری دید و حتی نابینایی شود . اگرچه عموماً رتینوپاتی غیر پرولیفراتیو نیاز به درمان ندارد ولی ادم ماکولا باید درمان گردد که خوشبختانه با درمان موثر بینایی فرد دوباره باز می گردد

آسیب شبکیه رشد یافته

رتینوپاتی پرولیفراتیو یا آسیب شبکیه رشد یافته  فرم خطرناک تر و جدی تر رتینوپاتی می باشد که مویرگها شبکیه به مرور زمان بسته شده و در پاسخ به بسته شدن این مویرگها  در فضای چشم ، عروق جدید در شبکیه رشد می کند چون دیواره این عروق  ضعیف و شکننده است خون از آنها به داخل چشم نشت کرده و باعث خونریزی در زجاجیه می شود که در نهایت باعث نابینایی شده البته این عروق  جدید می تواند باعث اسکار نیز شود و در نتیجه باعث چروکیدگی شبکیه و کنده شدن شبکیه از پشت چشم گردد


چگونگی درمان

امروزه قدم های بزرگی برای درمان رتینوپاتی دیابتی برداشته شده است روش های درمانی مختلفی می تواند انجام شود تا جلوی نابینایی بیماران گرفته شود مانند لیزر پراکنده ، لیزر کانونی و تخلیه زجاجیه

هرچه رتینوپاتی زودتر تشخیص داده شود درمان موفق تر و بینایی فرد به محدوده طبیعی نزدیک تر خواهد بود

چشم پزشکان با استفاده از لیزر نقاطی از شبکیه که دارای مویرگهای نابجا می باشد را می سوزانند تا از خونریزی این عروق و به دنبال آن نابینایی جلوگیری کنند
در لیزر پراکنده چشم پزشک با سوزاندن نقاطی از شبکیه جلوی خونریزی و کنده شدن شبکیه و در نهایت کوری را می گیرد البته این روش در درمان اب سیاه نیز موثر می باشد

عوارض این روش ها محدود و نادر می باشد و حداکثر چند روز تاری دید گذرا خواهند داشت

در لیزر کانونی چشم پزشک نقاط خاصی از ماکولا را هدف قرار داده این روش دید فرد را بهتر نمی کند ولی جلوی کوری را می گیرد

برای درمان ادم ماکولا علاوه بر لیزر کانونی می توان از تزریق  داخل چشم نیزاستفاده کرد

هنگامیکه شبکیه در حال جدا شدن باشد یا میزان خونریزی شدید باشد دیگر با لیزر نمی توان فرد را درمان کرد و نیاز به جراحی تخلیه زجاجیه یا ویترکتومی می باشد و وقتی چشم بیمار به این مرحله رسیده باشد باید هرچه زودتر این عمل را برای وی انجام داد
درمان های دارویی جدید مانند تزریق داخل چشم که این تزریق ها حاوی داروهایی می باشند که از رشد مویرگهای جدید جلوگیری می نمایند ولی در اکثر افراد باید این تزریق ها هر چند ماه یکبار تکرار گردند

درمانهای جدید تری نیز وجود دارند که از کنده شدن شبکیه جلوگیری می کنند و تمام این پیشرفت ها باعث شده که بیماران بتوانند بینایی خود را حداقل تا حدودی حفظ کرده و جلوی کوری آنها گرفته شود

ایا من در خطر رتینوپاتی هستم ؟

عوامل موثر بر احتمال ابتلا به رتینوپاتی شامل

میزان موفقیت در کنترل قند خون

میزان موفقیت در کنترل فشار خون

طول مدت ابتلا به دیابت

ژنتیک

هر چه طول مدت ابتلا به دیابت بیشتر باشد خطر رتینوپاتی هم بیشتر می شود تقریبا تمام افراد مبتلا به دیابت نوع 1 و اکثر بیماران با دیابت نوع 2 دچار رتینوپاتی غیر پرولیفراتیو می شوند ولی در مجموع تعداد کسانی که نابینا می شوند خیلی زیاد نمی باشد در کسانی که سطح قند خون خود را به خوبی کنترل کرده اند خطر ابتلا به رتینوپاتی اندک می باشد و تقریبا خطری آنان را تهدید نمی کند

یادتان باشد شما ممکن است هیچ مشکلی در بینایی خود نداشته باشید ولی شبکیه شما بشدت آسیب دیده باشد . اکثر افرادی که رتینوپاتی غیر پرولیفراتیو دارند هیچ مشکل بینایی نداشته و دید مناسبی دارند حتی در بعضی افراد با رتینوپاتی پرولیفراتیو نیز مشکل بینایی ای حس نمی شود تا وقتی که نابینا شوند .
به این دلیل تمام بیماران دیابتی باید بصورت مرتب و منظم توسط چشم پزشکان معاینه گردند حتی اگر هیچ مشکلی در دید خود احساس نمی کنند این نکته بسیار مهم می باشد

کلنیک دیابت سیمرغ
رشت فاز 2 معلم  33252834